Όταν ήμουνα στην Αγγλία παρακολουθούσα στην τηλεόραση το σόου του Mark Thomas. Ο τύπος έκανε παρλάτες (στάνταπ κόμεντυ δηλαδή) αλλά πολιτικού περιεχόμένου. Έκανε πάντα συστηματική έρευνα πρώτα: στα βίντεο μπορείτε να δείτε αυτά που βρήκε για την Ινδονησία, για τον ‘μυστικό χάρτη της Βρετανίας’ και για άλλα πολλά. Επίσης, δε δίσταζε να την πέσει σε υπουργούς, βουλευτές, λόρδους και ανώτερους δημόσιους υπαλλήλους: τους την έστηνε έξω από το Κοινοβούλιο, τα υπουργεία του Γουάιτχωλ, τις διάφορες υπηρεσίες, και τους ρωτούσε δυσάρεστα πράγματα. Αντίθετα όμως με τον Michael Moore, που είναι καραγκιόζης και σε κάνει να νομίζεις ότι απευθύνεται σε κουτορνίθια, ο τρόπος που την έπεφτε ο Thomas ήτανε και απολαυστικός αλλά και καίριος.

Θυμήθηκα τον Thomas γιατί σήμερα ένας φίλος μού έστειλε μια σειρά από πέντε βίντεο του Volker Pispers. Ο άνθρωπος φαίνεται πολύ διαβασμένος (αν και μάλλον έχει διαβάσει κυρίως τα πολιτικά του Τσόμσκυ — ο οποίος στο μεταξύ έχει κάτσει κι έχει διαβάσει ό,τι υπάρχει), σε κάποια σημεία είναι σχεδόν απολαυστικός αλλά δεν παύει να είναι βαθύτατα μη-αστείος. Δεν έχει πλάκα, ρε παιδί μου. Η εύκολη ερμηνεία για την έλλειψη πλάκας είναι Κράουτ. Γερμαναράς. Δεν είναι κι οι πιο γελαστεροί άνθρωποι του κόσμου.

Ωστόσο, το πρόβλημα του Pispers φαίνεται να είναι άλλο: τον φρικάρει τόσο πολύ το υλικό του, που δεν μπορεί να το αποδώσει πραγματικά αστεία, να βγάλει από μέσα του την υποκρισία, την ασυνέπεια, τον κυνισμό και να τα μετατρέψει σε γέλιο. Λόγου χάρη, στο τέταρτο ή στο πέμπτο βίντεο μιλάει για τη Ρουάντα και την 11η Σεπτεμβρίου, το AIDS στη Ν. Αφρική, τις πατέντες της Bayer και τις επιθέσεις άνθρακα. Ε, το βλέπεις εκεί ξεκάθαρα ότι ο άνθρωπος τρελαίνεται, δεν μπορεί να σηκώσει αυτά που λέει. Σιγά μην κάνει και πλάκα από πάνω. Δεν μπορεί. Ζορίζεται. Θλίβεται. Ψυχοπλακώνεται.

Το πλησιέστερο που έχουμε σε τέτοιους ‘ακτιβιστές κωμικούς’ είναι ο Λαζόπουλος (σας παρακαλώ, μην ξερνάτε, μην ξερνάτε, αφήστε με πρώτα να ολοκληρώσω. Να ολοκληρώσω, σας παρακαλώ. Να ολοκληρώσω!). Οι διαφορές του Λαζόπουλου από τους ακτιβιστές κωμικούς ίσως είναι ξεκάθαρες για κάποιους αλλά δεινά δυσδιάκριτες για άλλους. Βεβαίως, μεγάλο μέρος του σώου του Thomas, του Pispers κι όλων αυτών όντως αφιερώνεται και στον αντιαμερικανισμό. Αντίθετα όμως με τους Λαζόπουλους του κόσμου τούτου, ο ‘αντιαμερικανισμός’ τους δεν εξαντλείται στον επιφανειακό αντιαμερικανισμό (που λέει κι ο Pispers) δηλαδή ‘σας μισούμε γιατί είστε τόσο πολύ καλύτεροι από εμάς’, αλλά προχωράει στην κριτική των πολιτικών των ΗΠΑ. Μία σημαντική διαφορά που μπορώ λοιπόν εγώ να δω από τον Λαζόπουλο είναι η εξης: οι ακτιβιστές κωμικοί φροντίζουν να τα σούρουν κανονικά και στην εξωτερική πολιτική των δικών τους χωρών. Και καλά, ο Γερμαναράς μπορεί να αφορμάται ενοχικά από συλλογικό μαζοχικό-εξιλαστικό αυτομαστίγωμα (που μου είπε και κάποιο βόιδι), ο Αγγλούρας όμως; Που ζει μέσα στη χώρα της benevolent Empire; Στο έθνος των πρωταθλητών της φιλανθρωπίας; Στη χώρα που γκρέμισε τον χύδην ευρωπαϊσμό κι έβαλε τόσες περήφανες νέες δημοκρατίες-τοποτηρητές των ΗΠΑ στην ΕΕ; Στη χώρα που δε θα έχει ποτέ χιλιόμετρα και κιλά και τέτοιες πουστλέ μονάδες;

Η αλήθεια είναι, όπως έχει πει κι ο Ρακάσας κάπου, ότι οι Έλληνες εμφορούμαστε από το ‘my country, right or wrong’ πολύ περισσότερο από όσο παραδεχόμαστε. Αν ρωτήσεις τον μέσο Λαζόπουλο, ή και τον μέσο Έλληνα, ποια είναι τα λάθη της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, πιθανόν να αναφέρει τα εξής:

α. Που «άνοιξε τα σύνορα το ’91 το κωλόπαιδο ο Σαμαράς και γέμισε ο τόπος Αλβανούς». Ο πιο ηρέμα ρατσίστας θα προσθέσει «φτωχούς και πεινασμένους, χωρίς να έχουμε καμμιά υποδομή, ενώ εμάς στη Γερμανία…»

β. Που «δώσαμε τον Οτζαλάν». Αλλά γι’ αυτό ευθύνεται «ο αμερικανόδουλος ο Τάπερμαν, κακό χρόνο να ‘χει».

γ. Που δε δεχτήκαμε τη σύνθετη ονομασία από την αρχή. Εδώ βέβαια μιλάμε για πολύ αβανγκάρντ άτομα (πώς λέμε «μητσοτακικούς»;), που εκφέρουν μία εμβριθή γνώμη για ένα πάρα πολύ σοβαρό θέμα. Αμέ.

Πάνω σε ψυχαναλυτικά κρεβάτια ίσως ακουστούν και γογγυσμοί όπως ‘γιατί πουλήσαμε την Κύπρο;’, ‘γιατί φτάσαμε ως τον Σαγγάριο;’, ‘γιατί υπογράψαμε τη Βάρκιζα;’, ‘γιατί κάναμε τον ανένδοτο;’ — αλλά αυτά βρίσκονται ξεκάθαρα στη σφαίρα της ψυχανάλυσης, και δη της τσαρλατανικής ψυχανάλυσης (λέγε με Λακάν).

Κοινώς: ποτέ η Ελλάδα δε φταίει σε τίποτα. Ποτέ. Είμαστε πάντα θύματα. Πάντα. Σαν τους Παλαιστίνιους. Σαν το Ισραήλ. Οι άλλοι έχουνε πέσει να μας φάνε. Όλοι οι άλλοι. Όλοι τους. Οι πάντες. Και, λυπάμαι που θα το πω κι έτσι: Ο Έλληνας Pispers ξέρετε τι μούτζα κι αϊσιχτίρια θα έτρωγε από ένα κοινό σαν και του Γερμανού οριγκινάλ; Φανταστείτε λ.χ. κάποιος να μίλαγε με γεγονότα και ντοκουμέντα για τη δουλική μας σύμπλευση με την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, από την οποία δε νιώθουμε και να επωφεληθούμε — όπως έγραψε κι η Τριανταφύλλου πριν κάτι μήνες στην Αβού. Για τη μεσοβέζικη στάση μας στο μεσανατολικό. Για την προθυμία μας να γίνουμε γιουσουφάκια της τσετσενοκτόνου Ρωσίας. Για την υποστήριξή μας στον Μιλόσεβιτς και στα καθήκια στη Βοσνία. Για την αποικιακή μας πολιτική στην Παλαιστίνη σε σχέση με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Και για άλλα πολλά.

Ποιος να βγει να τα πει. Και μάλιστα με χιούμορ; Θα τονε μαντρώσουνε για βλασφημία. Η Αριστερά εδώ και δεκαετίες πλάθει κουλουράκια για αυτά τα θέματα (και δεν εννοώ το ΚΚΕ, αυτό δεν είναι Αριστερά, είναι ο Νοσφεράτου αυτοπροσώπως): όπως όλα τα κόμματα, αρκείται στα ευχολόγια και στις εκθέσεις ιδεών.

Σε μια χώρα εκθέσεων ιδεών δεν μπορείς να ειρωνεύεσαι, κύριε, τα όσια και τα ιερά μας. Και αν το διαπράξεις, θα σε μαντρώσουνε και μετά θα έρχεται να σου φέρνει εικονισματάκια και μπισκότα Μιράντα στη φυλακή ο Τζερώνυμο τα Χριστούγεννα και το Πάσχα, αφού ο άλλος, ο λεβέντης, μας σχωρέθηκε. Δυστυχώς.

Δύο λιντεράκια του Μπραμς, από τα Liebeslieder-Walzer (εργο 52):

Από εδώ.

Kαλή ακρόαση.

Ένα πάρα πολύ ενδιαφέρον κείμενο, για να μαθαίνουν οι νεώτεροι και να θυμούνται οι παλιότεροι. Ο πυρηνικός πόλεμος υπήρξε για μένα ο αχώριστος αποτρόπαιος μπαμπούλας των παιδικών μου χρόνων.

Η βροχή είναι εχθρός του διοπτροφόρου πεζού: κάνει το οπτικό σου πεδίο πουά διασπείροντας πάνω του μικροσκοπικούς φακούς οι οποίοι μετατρέπονται σε λέρες κηλιδίτσες μόλις μπεις σε στεγνό χώρο. Ως διοπτροφόρος που τρελαίνεται να περπατάει ξέσκεπος στη βροχή, και που απενοχοποιήθηκε γι΄αυτό του το βίτσιο στον μακρινό Βορρά, αναγκάζομαι λοιπόν να περπατάω με το κεφάλι σκυμμένο: καλύτερα τζάμπα λούσιμο με βροχόνερο, άντε και με ό,τι τρέχει από τα λούκια των μπαλκονιών, παρά να σκαρδαμύσσω ακόμα χειρότερα.

Τις τελευταίες μέρες δεν ήξερα αν περπατούσα σκυφτός λόγω της πολλής βροχής, την οποία φυσικά χαιρόμουν απεριόριστα, ή από την πολλή και πηχτή σκέψη που βάραινε μέσα στην καρκάλα μου. Πέρα από πολλά προσωπικά κι οικογενειακά (για τα οποία ο γιατρός μου κι ο δικηγόρος μου μου απαγόρευσαν να σας μιλήσω) με απασχολούσαν τρία τινά, κατά σειρά σοβαρότητας και ξεκινώντας από το λιγότερο σοβαρό:

Άρθρο α’: Η μπλογκοσύναξη.
Εδώ και τέσσερα χρόνια απέφευγα επιμελώς τις μπλογκοσυνάξεις. Είχα εξηγήσει τους λόγους αναλυτικά σε όσους με είχανε ρωτήσει και ήτανε, κυρίως, λόγοι ιδιοσυγκρασίας. Τις προάλλες οργανώθηκε μπλογκοσύναξη με γνωστούς μου κι εκλεκτότατους μπλογκάδες. Είπα λοιπόν το ναι, σαν τον άνθρωπο του Τζιμ Κάρεϋ, ναι, όπως άλλωστε είναι και η απάντηση σε κάθε αιώνιο ερώτημα (που λέει κι ο τυπάκος στο Δωμάτιο με Θέα). Μπούκαρα στην ταβέρνα με καθυστέρηση και πολύ κουρδισμένος για συζήτηση (κάτι που στη Μεγαλόνησο αποφεύγεται, αφού διεγείρει πάθη, ερμηνεύεται α πριόρι ως αντιπαράθεση και εγκυμονεί τον κίνδυνο να πεις καμμιά κακή κουβέντα για την ξαδέρφη / τον κουμπάρο / τον μουχτάρη του αλλουνού). Μπαίνω λοιπόν κουρδισμένος και, όπως πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις, υιοθετώ αντιρρητικές τακτικές, γίνομαι ενστικτωδώς πνεύμα αντιλογίας (έτσι με λέει η μάνα μου από τα εφτά μου και, ως γνωστόν, άμα δε σε ξέρει ούτε η μάνα σου…). Μόνο που τους περισσότερους εκεί μέσα δεν τους είχα ξανασυναντήσει δια ζώσης. Μέσα σε 25 λεπτά είχα πιει 4 σκέτα τσίπουρα και γύρω μου υπήρχαν ερείπια, σαστισμένοι άμαχοι και τσιτωμένα νεύρα. Οι διαλεκτικές μανιέρες έφεραν την καταστροφή, σαν τις γόπες στα σκίνα. Μου πήρε τρεις μέρες να συνέρθω. Άρα: τετ-α-τετ και μόνο τετ-α-τετ. Κερνάω καφέ, ουίσκι και γαριδομακαρονάδα δικής μου παρασκευής. Αν δεν τρώτε γαρίδες ξέρω να μαγειρεύω πολλά άλλα κι ωραία.

Άρθρο β’: Η εξέγερση
Ήταν, λέει, όντως εξέγερση; Ναι. Μας άρεσε; Όχι ακριβώς, όχι πάντοτε. Έχει καμμιά σημασία; Όχι βέβαια. Θα σημάνει κάτι στο μέλλον; Ίσως. Ως εδώ, απ’ ό,τι μου είπε κι ο Κουκουζέλης, αυτά λέει κι ο Ράμφος. Οπότε άλλη μια τάχα μου βαθυστόχαστη ανασκόπηση περισσεύει. Μιλώντας προσωπικά, ήμουν πάντα με την Άνοιξη της Πράγας του 1968 και το σαφές πολιτικό της αίτημα: Dub-ček, svo-bo-da (‘Ντούμπτσεκ, λευτεριά’), με τη Βελούδινη Επανάσταση του 1989, όχι με τον Ιερό Μάη των Παρισίων. Προτιμώ τον Γκάντι από τους Μάου-Μάου. Αν μπόρεσε ο Γκάντι να αφανίσει τη βρετανική αποικιοκρατία, η μη-βία μπορεί να νικήσει οτιδήποτε. Άλλωστε, όταν εξεγείρεσαι χωρίς βία, δεν κινδυνεύουν αθώοι εξαιτίας των επιλογών σου. Και δεν πρόκειται να πειστώ ότι η βίαιη εξέγερση είναι ο μόνος δρόμος, ή ένας δρόμος που θα ήθελα να πάρω ποτέ.

Οπότε, άμα ξανακάνετε καθιστική διαδήλωση, φωνάξτε με. Άμα συνυπογράψετε τίποτε ανθρώπινο, πάλι φωνάξτε με. Άμα χαλάσετε τη θεατρική έξοδο του κοσμάκη, και πάλι φωνάξτε με. Μην περιμένετε να επαναλάβω τα συνθήματά σας. Θα στέκομαι πίσω δεξιά και θα χαμογελώ ηλίθια. Ο καθείς και τα όπλα του.

Άρθρο γ’: Eyeless in Gaza
Τα ίδια και τα ίδια. Κάθε έγκλημα του Ισραήλ, αφορμή για πρόστυχο κι απροκάλυπτο αντισημιτισμό παγκοσμίως. Κάθε εγκληματικός τυχοδιωκτισμός της παλαιστινιακής ηγεσίας (εκτός κι αν κάποιος μπορεί να μου εξηγήσει γιατί η Χαμάς αποφάσισε να μην ανανεώσει την εκεχειρία: έχασε την υπομονή της; 60 χρόνια μετά τη Νάκμπα; ή μήπως έχανε έδαφος πολιτικά;), πόνος και θάνατος για τους Παλαιστίνιους. Δεν τηρώ ίσες αποστάσεις, ούτε παριστάνω τον ουδέτερο: εννοείται ότι δεν απαντάς με σφαγή αμάχων (έστω και) σε 90 ρουκέτες ημερησίως. Και μάλιστα στη Γάζα, στο μεγαλύτερο μαντρί ανθρώπων του κόσμου.

Πάντως η Μήδεια2 με ενθουσίασε.