Υποθέτω ότι ελάχιστοι από εμάς πια θα ισχυριζόντουσαν ότι η ζωή εντός του διαδικτύου και εντός των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι πραγματική ζωή, επειδή τάχα η μόνη πραγματική ζωή είναι η ζωή μας οφλάιν, η υλική και σωματική πραγματικότητα.

Βρισκόμαστε πια στο 2026 και αντιλαμβανόμαστε ότι όπως ζούμε τη ζωή μας μέσα από βιβλία ή επικοινωνώντας εξ αποστάσεως ― παλιότερα αλληλογραφώντας και τώρα τσατάροντας ή κάνοντας βιντεοκλήσεις ― έτσι την ζούμε και διαδικτυακά. Ωστόσο η διαπίστωση ότι η διαδικτυακή ζωή είναι κι αυτή μέρος της πραγματικής ζώης, λες και υπάρχει μη πραγματική ζωή, δεν μειώνει το γεγονός ότι η συμπεριφορά μας ονλάιν είναι πολύ πολύ διαφορετική από αυτήν που επιδεικνύουμε όταν επικοινωνούμε, αλληλεπιδρούμε και συναγελαζόμαστε διά ζώσης.

Σκεφτείτε λόγου χάρη πώς διαφωνούμε διαδικτυακά. Σε κάθε διαδικτυακή διαφωνία υπάρχει η σχεδόν ακατανίκητη ορμή να προσπαθήσουμε να πείσουμε ολοκληρωτικά την άλλη πλευρά για το σύνολο των επιχειρημάτων μας: πρέπει να έχουμε 100% δίκιο. Υπάρχει κάτι το ολοκληρωτικό στους διαλόγους που γίνονται ψηφιακά κι εξ αποστάσεως, αφού δεν αρκεί να ανταλλάξουμε επιχειρήματα, δεν αρκεί να πείσουμε ή και να πειστούμε σε βάση με κάποια επιχειρήματα: πρέπει να μεταστραφεί η συνομιλήτρια ή ο συνομιλητής μας απολύτως και αμετάκλητα.

Η παραπάνω διαφορά ίσως σχετίζεται και με το γεγονός ότι όταν επιχειρηματολογείς ή απλώς σχολιάζεις (καμιά φορά και σκυλοβρίζεις) διαδικτυακά δεν υπάρχει ντροπή και δεν χρειάζεται να υπάρχει ντροπή. Αυτό λειτουργεί απελευθερωτικά, αν και δεν είναι πάντοτε ευχάριστο να γίνεται κανείς μάρτυρας της απελευθέρωσης αυτής, όσο αποκαλυπτική και αν είναι σε σχέση με το τι πραγματικά πιστεύουν οι συνάνθρωποί μας και από τι είδους ορμές και ιδεολογικές ροπές κατευθύνεται η σκέψη τους και πλοηγείται ο βίος τους.

Είναι πάντως χαρακτηριστικό ότι όταν συζητάμε πρόσωπο με πρόσωπο θα καταλήξουμε, αν όλα πάνε καλά, να παραδεχτούμε ότι διαφορετικοί άνθρωποι έχουμε διαφορετικές αρχές, διαφορετικές ευαισθησίες, διαφορετικά συμφέροντα και βέβαια διαφορετική γνώση ενός θέματος. Με βάση αυτή την παραδοχή και την επίγνωση που τη συνοδεύει ενδεχομένως να ακούσουμε τον Άλλον ή να καταφέρουμε τον Άλλο να μας ακούσει ώστε τελικά να συναντηθούμε σε σημεία μεταξύ των οποίων θα χαραχτεί μια γραμμή κατάπαυσης του πυρός, χωρίς αυτή να βρίσκεται απαραίτητα «κάπου στη μέση», πολύ περισσότερο χωρίς αυτή να προϋποθέτει την συντριβή του Άλλου και των επιχειρημάτων του.

Ας μην πλατειάσω εξηγώντας, ειδικά σε όσες και όσους έχουμε μία παρουσία διαδικτυακή, ότι αυτός ακριβώς ο αγώνας μέχρι εσχάτων προκύπτει σε σχεδόν κάθε διαδικτυακή συζήτηση. Ο Άλλος πρέπει να μεταπειστεί και να υποταγεί πλήρως· εάν δεν συμβεί κάτι τέτοιο τότε ενδεχομένως δεν μετέχει της ανθρώπινης φύσης, ίσως είναι και ανθρωπόμορφο τέρας, στην καλύτερη περίπτωση είναι πουλημένος, ή (αν είμαστε πάρα πολύ επιεικείς) είναι ένας βλάκας και μισός.

Όλα αυτά δεν τα λέω ως έκκληση για μετριοπάθεια ή για ανοχή απέναντι στην πηχτή βλακεία, κακεντρέχεια, αμάθεια και παραλυτικό μίσος που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο· όλα αυτά τα λέω γιατί ακόμα και όταν συζητάμε τις βασικές μας τις αρχές έχει σημασία να ξέρουμε πότε θα συνάψουμε εκεχειρία με την συνομιλήτριά ή τον συνομιλητή μας.

Επίσης καλό είναι να θυμόμαστε ότι η βλακεία, η μοχθηρία κι η αμάθεια πάντοτε υπήρχαν, συνεπώς ίσως θα έπρεπε να είμαστε ευγνώμονες που στην εποχή των σοσιαλμήντια κάνουν μάλλον πιο ορατή την ύπαρξή τους, ενδεχομένως βέβαια εμποδίζοντας μας εμάς τους εστέτ των ιδεατού να ζήσουμε μέσα στην άσπιλη φούσκα η οποία αφελώς νομίζουμε ότι ταυτίζεται με την κοινωνία και με τον κόσμο γύρω μας.

Αν η απαλλαγή μας από αυτό το οποίο έχω ονομάσει μονογονία είναι ενδεχομένως απαραίτητη για να μπορέσουμε να ζήσουμε λίγο πιο ευτυχισμένοι σε έναν κόσμο φρικτό που καίγεται, η απαλλαγή μας από την πλήρη ταύτιση απόψεων και γνώμης με τους ανθρώπους που θεωρούμε φίλους μας είναι οπωσδήποτε ένα απαραίτητο συμπλήρωμα της.

Διαπιστώνω κάθε μέρα ότι άνθρωποι με τους οποίους με συνδέουν κάθε λογής ανθρώπινα νήματα (δεν είναι όλες οι σχέσεις αγάπη κτλ), πρεσβεύουν και ζουν με βάση, ας πούμε, δοξασίες τις οποίες δεν μπορώ να ενστερνιστώ. Άλλωστε όσες κι όσοι γνωρίζουμε από μακροχρόνιες σχέσεις θα αναγνωρίσουμε την πραγματικότητα του να υπάρχει κάτι στον άλλον ή στην άλλη που, όσα χρόνια κι αν περάσουν, δεν παύει να μας ενοχλεί κανονικά.

Έχω λοιπόν φίλους που ζουν στη σχετική ασφάλεια και ευμάρεια που ζούμε πολλοί να έχουν εντελώς ανεδαφικές απόψεις για το πώς λειτουργεί ο κόσμος, πού πάει ο κόσμος, και ποιοι φταίνε για το χάλι του: ναι ναι, «φταιν οι κακοί τρομοκράτες και οι εχθροί του Ορθού Λόγου», διότι κατά κάποιο τρόπο έχουν μέσα στο μυαλό τους αποσυνδέσει από τον ορθό λόγο την τάξη πραγμάτων και την αστική δημοκρατία και το κολοσσιαίο έγκλημα διαρκείας της Αποικιοκρατίας και το βιομηχανικό έγκλημα του Ολοκαυτώματος και την κακιά συνήθεια των τελευταίων 120 ετών για συστηματικές γενοκτονίες ή γενοκτονικές ασκήσεις.

Έχω επίσης φίλους που αισθάνονται να παραβιάζεται ο χώρος και ο βίος τους ολάκερος κάθε φορά που λόγου χάρη κάποιος μιλάει λίγο πιο δυνατά στο διπλανό τραπέζι ενός εστιατορίου η όταν κάποιος τους στραβοκοιτάξει επειδή άναψαν πούρο, οι οποίοι παράλληλα με θέρμη και χαρά εκθειάζουν την καθημερινή ζωή στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας.

Επειδή, αντίθετα με τους θιασώτες της Δύσης ως δημοκρατία + Ορθός Λόγος, οι δε τείνουν να είναι κάποιος πιο τζώρες αλλά και πιο αγχίνοες, θα σπεύσω να εξηγήσω εδώ ότι όντως η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν είναι ένα απ’ τα τελευταία αναχώματα στη μανία μιας θνήσκουσας και πολύ βαρβαρικής αυτοκρατορίας (μην ξερογλείφονται οι ρωσόφιλοι, σε καμία περίπτωση) όπως και να παραδεχτώ ότι το ΚΚΚ είναι ο μοναδικός θεσμός στην ιστορία της ανθρωπότητας που μέσα σε 3-4 δεκαετίες έβγαλε από τη φτώχεια 800 εκατομμύρια ανθρώπους. Πλην όμως.

Τέλος, επειδή μετά από 21 χρόνια μπλογκ έχω πλήρη επίγνωση ότι δεν γίνομαι πάντα κατανοητός: δεν θα έκανα παρέα με φασίστες, αντισημίτες, ρατσιστές, φίλους του απαρτχάιντ και θιασώτες γενοκτονιών και γενικά όλους αυτούς που θεωρώ καθίκια. Από την άλλη, για να το θέσω κι έτσι, αφενός είναι πολύ δύσκολο να παραδεχτείς κάτι αν πληρώνεσαι για να μην το παραδεχτείς, και δυστυχώς οι περισσότεροι από εμάς εξαρτιόμαστε από το μισθό μας, ότι κι αν σημαίνει αυτό, από την άλλη δεν χαλάνε οι φιλίες ρε αδερφέ για τη σωστή γραμμή ― κάτι που δυστυχώς φαίνεται ακόμα να μπερδεύει την άνευρη, φοβική και μη μαρξιστική στη μέθοδό της ελληνική Αριστερά.